Nhiên Đăng Cổ Phật

PHẬT NHIÊN ĐĂNG

Hình tượng Phật Nhiên Đăng

Lửa tử sinh muôn kiếp đốt thiêu
Chúng sinh khổ não đủ điều 
Xưa nay không biết bao nhiêu đọa đày
Vô minh che lấp tháng ngày
Ơn nhờ Phật độ mới hay tâm mình,
xưa nay chẳng có diệt sinh
Sáng đèn trí tuệ vô minh chẳng còn.
(Quảng Kiến)
 

Nhiên Ðăng Phật. Vị cổ Phật từng sống cách thời đại chúng ta vô lượng kiếp. Ðức Phật Nhiên Đăng là vị Phật đầu tiên của 24 vị Phật trước đức Phật lịch sử Thích-ca Mâu-ni. Tương truyền dưới thời Nhiên Ðăng Phật thì đức Thích-ca là một nhà sư khổ hạnh tên là Thiện Huệ (s: sumedha). Với thiên nhãn thông, Nhiên Ðăng Phật nhận ra Thiện Huệ sẽ thành Phật dưới tên Cồ-đàm (gautama) và thụ kí cho Thiện Huệ. Phật Nhiên Ðăng được xem là vị Phật quan trọng trong các vị trước Thích-ca. Ngài là vị đại diện cho Phật quá khứ tương tự như trường hợp Di-lặc được xem là đại diện cho Phật vị lai.

Danh hiệu Phật theo Phạn văn là Dipamkara, dịch âm là “ Đề hòa yết la”. Cũng còn dịch tên là Đính quang Phật. Tên Nhiên đăng là dịch theo ý.

            Trong Phật giáo đây là một trong những vị cổ Phật đời quá khứ. Tương truyền rằng: lúc sinh thời, thân thể ngài tỏa rực sáng như đèn nên mới gọi tên là Nhiên đăng. Sau khi Ngài thành Phật cũng lấy tên  gọi ấy làm hiệu.

            Trong truyền thuyết Phật Giáo có kể rằng: Khi Phật Thích Ca còn sống trong đời quá khứ, tên tiền kiếp của ngài gọi là Nho đồng. Khi ấy Phật Nhiên Đăng đang làm giáo chủ tại thế. Một hôm Nho đồng gặp một người con gái tên gọi Cù gi, trong tay nàng cầm bảy bông sen xanh. Nho đồng thích lắm liền lấy 500 tiền vàng nài nỉ xin được mua lại năm bông. Cù gi thấy anh ta trả giá quá cao thì cho là kỳ quái bèn tò mò hỏi:

-       Anh mua sen xanh làm gì thế?

Nho đồng đáp:

-       Để đi cúng Phật

Nghe rồi Cù gi cũng hoan hỷ lắm liền buộc riêng hai bông rồi nhờ Nho đồng mang đi cúng Phật giúp mình. Nho đồng đến nơi Phật Nhiên Đăng cúng dâng Phạt hai bó sen xanh, lại thây đường đi lầy lội dễ làm vấy bẩn chân Phật  mới vội vàng cởi áo trên mình trải lên vũng lội nhưng vẫn chưa đủ phủ kín, Nho đồng bèn cắt tóc phủ hết chỗ lội để Phật bước đi khỏi lấm. Phật Nhiên Đăng thấy sự thành kính của Nho đồng bèn bảo:

-       Bởi ngươi đã có công đức kính Phật như vậy, nên sau này trải qua 91 kiếp tứ¹ ngươi nhất định thành Phật tên hiệu là Thích Ca văn Như Lai!.

Để biểu thị cuộc đời bản sinh của Phật Đà, đã có rất nhiều tranh tượng lấy đề tài này để phản ánh hình tượng của Phật Nhiên Đăng.Theo truyền thuyết, thân Phật Nhiên Ðăng cao “80 trượng”, giáo hóa 84.000 vị A-la-hán, Ngài sống 100.000 năm. Tháp đựng xá-lị Phật Nhiên Ðăng cao 36 do-tuần (s: yojana » 15-20km).

----------------------------------------------------

(1)   Kiếp tứ: hay còn gọi là Kiếp ba. Nghĩa thực là sự hiện diện của một con sóng nước. Nghĩa bóng để ví với một kiếp người – Nghĩa là đời người cũng chỉ như con sóng nước, còn lại tan biến trong khoảnh khắc để nhường chỗ cho đợt sóng sau. Phật giáo quan niệm kiếp gồm nhiều năm tháng, có phân ra đại kiếp, trung kiếp và tiểu kiếp.

Theo hình tượng Phật của Nguyễn Đức Thụ